کاهش بیماریها با محیط زیست سالم

گفتگو با:
دکتر انوشیروان محسنی بندپی، نایب رئیس کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی
دکتر محمدحسین رزاقی، رئیس ستاد منابع طبیعی سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری کشور

عوامل محیطی، به خصوص حفظ جنگل و محیط طبیعی می تواند در کاهش بیماریهایی مثل سرطان ریه  نقش بسیار خوبی داشته باشد.

رادیو گفت و گو: شنبه روز درختکاری و آغاز هفته منابع طبیعی بود. آنچه مسلم است نباید تنها یک روز آن هم روز درختکاری به طبیعت توجه کرد و نباید فراموش کنیم که طبیعت را نه برای یک روز بلکه برای همیشه می خواهیم. آقای دکتر رزاقی کشورمان در زمینه حفاظت از منابع طبیعی در جهان دارای چه رتبه ای است؟

رزاقی: وضعیت منابع طبیعی ما در سطح خوبی نیست. در مقایسه با سایر کشورها سرانه جنگل های ما هفت دهم هکتار بیشتر نیست و این وضعیت، وضعیت مناسبی نیست. در ضمن  در موقعیت  خشک و نیمه خشک قرار داریم و با کمبود اب هم مواجه هستیم.

رادیو گفت و گو: آقای دکتر انوشیروان محسنی بندپی هم روی خط تلفنی برنامه هستند. اقای بند پی  شما به عنوان عضو کمیسیون بهداشت و همچنین فراکسیون محیط زیست، وضعیت سلامت روحی و جسمی مردم را چقدر مرتبط با حفظ منابع طبیعی می دانید؟

 بند پی: واقعیت این است که دو عامل بر هم زننده سلامتی و آرامش وضعیت جسمی و روحی آحاد جامعه می شود. یکی عوامل محیطی است و یکی هم عوامل ارثی. ما اینجا بر می گردیم به عوامل محیطی، که همین حفظ محیط زیست و منابع طبیعی و عواملی که اطراف ما را فراگفته اند،آب و خاک و هوا و اینها،می توانند به طور مستقیم در سلامتی ما نقش داشته باشند. یکی از این عوامل وجود محیط طبیعی یا منابع طبیعی خوب است که می تواند در نشاط،در طبیعت توأم با آن وضعیت و آن خصویاتی که خودش می تواند جذب آلایندگی داشته باشد و مسائل این چنینی، در حفظ سلامتی و آرامش جسمی و روحی و روانی نقش مؤثری داشته باشد. دو سه روز پیش شنیدم که آقای دکتر رزاقی اشاره کرده بودند که سرانه جنگل های ما 7/0 است، متأسفانه خیلی پایین تر از اینها است. یعنی ما الان حدود 11 میلیون و هفتاد و پنج هزار هکتار جنگل داریم  در حالی که در اوایل انقلاب  18 میلیون بوده،یعنی هر سال حدود تقریباً 1 درصد از سطح جنگل های ما کاسته  شده و الان متأسفانه سرانه ما بسیار بسیار پایین است.عوامل محیطی بخصوص حفظ جنگل و محیط طبیعی بسیار خوب می تواند در کاهش بیماریهایی مثل سرطان ریه  نقش داشته باشد. وجود پارکهای خوب،درختان خوب می تواند در جذب آلاینده هایی مثل منوکسید کربن مثل گرد و غبار،ذرات معلق،اینها نقش داشته باشند که اینها هم علم ثابت کرده که با سرطان ریه ارتباط مستقیم و موثری دارند و می توانند در تشدید و سرعت بخشیدن در افزایش این بیماریها نقش داشته باشند. بعنوان مثال می گویند 66 درصد سرطانها به دود سیگار مرتبط است. آن به دلیل این است که در دود سیگار حدود 400 پی پی ام منوکسید کربن است. این طبیعت می تواند این آلاینده را جذب کند. برگ درختان یک خصوصیتی دارد،یک ویژگی دارد که می تواند نسبت به جزب آلاینده ها، هم گازها هم این ذرات معلق نقش داشته باشد و در کاهش آلودگی نقش موثری را داشته باشد. یک آماری را من خواندم که در دنیای در حال توسعه نظیر کشور ما 70 درصد سرطانها قابل پیش گیری است. اما در کشورهای پیشرفته و توسعه یافته این 40 درصد است. یعنی آنها از این مرحله عبور کردند. ما گریبانگیر یکسری بیماریهایی هستیم که می توانیم با رعایت در عوامل محیطی، با حفظ جنگل،با حفظ طبیعت، با حفظ این ویژگی ها می توانیم آنها را به سرعت کاهش دهیم.

رادیو گفت و گو: وزیر بهداشت اعلام کرد میزان سرطان تا 10 سال آینده در کشور دو برابر می شود. چند در صد از این سرطانها می تواند به علت آلودگی هوا و شرایط محیطی باشد؟

بند پی: بحثی را که اشاره کردند دقیقاً درست است.  ما با یک سونامی سرطان در 10 سال آینده مواجهیم. الان تقریباً سومین عامل مرگ و میرکشورمان سرطان است. یعنی اول  قلب و عروق است،حدود چهل و دو سه درصد. بعد می رسیم به سوانح و حوادث که 17.5 درصد متأسفانه این هم قابل پیش گیری نیست. بعد سرطان که حدود 13 تا 14 درصد است. این الان شیب دارد پیدا می کند به سمت اینکه بیاید پیشی بگیرد از حوادث و سوانح حتی از قلب و عروق هم عبور کند در 10 سال آینده. یک بحثی است که دانشمندان علم پزشکی و محیط شناسان اعتقاد دارند که عوامل محیطی نقش بسیار حساس و اولویت داری را در برهم زدن سلامتی  به عهده دارند. یعنی می گویند یک عامل ارثی بسیار قوی در تشدید بیماری،اگر محیط را مساعد کنیم برای زندگی خودمان، می توانیم آن عامل بسیار قوی ارثی را تقلیل دهیم. الان این عوامل محیطی، همین آلودگی هوایی که وجود دارد؛ به هر حال این ارتباط مستقیم دارد. یعنی شما حساب کنید در مرگ و میر در افزایش بیماری ها، در سرعت بخشیدن به بیماریها. یکی از مهمترین مشکلاتی که با نابودی جنگل پیش می آید کمبود آب است. وقتی شما آب سالم نداشته باشید،آب زلال و صاف نداشته باشید، مجبورید از آبهای آلوده استفاده کنید. اما اگر جنگل داشته باشیم، آ ب ها  به جای اینکه سیلاب شوند  و فرسایش خاک را به همراه داشته باشن، سفره های آب های زیر زمینی ما را غنی می کنند. امرزه اعتقاد دارند که عوامل محیطی عواملی هستند که نقش اصلی در برهم زدن سلامت جامعه  می توانند ایفا کنند.  ما می توانیم با پاک نگاه داشتن عوامل محیطی و با رعایت استاندارد آنها، بیماریها را به حد اقل برسانیم. بر همین اساس است که  می گویند کشورهای در حال توسعه با رعایت در این ضوابط زیست محیطی با رعایت استانداردهای بهداشت محیطی،با داشتن هوای خوب و آب خوب و خاک خوب می توانند  بیماریهایی را که بر آنها تحمیل یا قالب می شود  به شدت کاهش دهند.

رادیو گفت و گو: با توجه به این توضیحاتی که فرمودید بفرمایید فراکسیون محیط زیست چه تصمیماتی را برای حفظ محیط زیست گرفته؟

 بند پی: فراکسیون محیط زیست همین امسال هم در لایحه بودجه  89 که در دست بررسی است پیشنهاداتی داشته که تصویب شده. در برنامه چهارم از ماده 57 تا 71 یعنی 14 ماده بر می گردد به مسائل زیست محیطی. مثل بهره برداری از جنگل ها در تعادل بیولوژیکی، اجرای طرح ها با رعایت ماده 32 که اثرات زیست محیطی آن باید به انجام برسد بعد طرحها حالت اجرایی پیدا کند. بحث اینکه ما اولویت دهیم به شبکه های جمع آوری فاضلاب،دفن بهداشتی، قانون پس ماندها، قانون آلودگی هوا. همه اینها را در قالب موادی آوردیم که دولت یا دستگاه اجرایی مکلف موظف یا برای اولین بار صندوق خسارت ملی در برنامه چهارم آمده جای خود را باز کرده. یعنی هر کسی که دارد به محیط زیست،به محیط طبیعی ما آلودگی وارد می کند باید آن زیانهای اقتصادی آن را چه جنبه مادی آن چه جنبه معنوی آن اخذ شود. الان هم که درآستانه برنامه پنجم هستیم، این فراکسیون دعوت کرد از همه صاحب نظران علم محیط زیست در مجلس؛ همه رؤسای سازمانهای حفاظت محیط زیست بعد از انقلاب، در مجلس  نقطه نظرات آنها را گرفتیم و جلسه سه چهار ساعته بسیار خوبی بود و ما جمع بندی کردیم که بتوانیم این پیشنهادات را در برنامه پنجم هم بگنجانیم که محیط زیست بهتر از اینها را داشته باشیم.