آوای قانون چهارشنبه ها از ساعت 11:00 به مدت 60 دقیقه

قاضی و بازپرس دادگاه ویژه اطفال و نوجوانان: نگهداری مجرمین اطفال بنا به تناسب جرمی آن ها در کانون های اصلاح و تربیت

حکیمه جلیلی گفت: مجرمین اطفال بنابه تناسب جرمی که انجام می دهند در کانون های اصلاح و تربیت در سالن های متفاوتی نگهداری می شوند و باوجود اینکه کانون اصلاح و تربیت زیرمجموعه سازمان زندان هاست ولی به عنوان زندان به آن نگاه نمی کنیم.

1397/05/13
|
07:15
|

برنامه «آوای قانون» رادیو گفت و گو با موضوع آشنایی با نحوه آیین دادرسی کیفری در جرایم اطفال و نوجوانان و با حضور خانم حکیمه جلیلی قاضی، بازپرس دادگاه ویژه اطفال و نوجوانان به روی آنتن رفت.

آوای قانون: نوجوان و طفل را تعریف کنید. در قانون به چه افرادی با چه سنی بزهکار می گویند؟

جلیلی: سن بلوغ برای دختران 9 سال و برای پسران 15 سال در نظر گرفته شده و به افراد کمتر از 9 سال دختر و کمتر از 15 سال پسر، طفل گفته می شود که شرایط ویژه ای برای رسیدگی به اعمال معارض با قانون این بچه ها وجود دارد که در قانون چه قانون مجازات اسلامی و چه قانون آیین دادرسی کیفری این مطالب ذکر شده است.
البته در قانون تا سن 18 سال تمهیدات خاصی اندیشیده شده است یعنی جرائم افراد 15 تا 18 سال، تحت شرایط خاصی رسیدگی می شود و به لحاظ اینکه این شرایط سنی از حساسیت ویژه ای برخوردار است، قانون و مقنن برای آنها چتر حمایتی در نظر گرفته است.

آوای قانون: در چند سال اخیر در رابطه با رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان در تشکیلات قضایی و قانونی تحولاتی رخ داده است، راجع این تشکیلات و تحولات توضیحاتی بفرمایید.

جلیلی: در سال 1392 مقنن در قانون مجازات اسلامی یکسری شرایطی را تصویب کردند و در واقع چتر حمایتی را برای اطفال و نوجوانانی که اعمال معارض با قانون مرتکب می شوند، اندیشیدند تا با هدف اصلاح و بازپروری که ما در نظر داریم که بچه هایی که ممکن است برای اولین بار مرتکب جرمی شدند، بازپروری کنیم و زمینه مناسبی را برای بازگشت اینها به بدنه سالم اجتماع فراهم کنیم از جمله ماده 91 قانون مجازات اسلامی است که نقطه عطفی است و تاکنون این قانون را نداشتیم.
این قانون عنوان می کند اگر نوجوانی مرتکب جرائم مشمول مجازات حدود و قصاص شود مثل قتل و اعمال منافی عفت، در این جرائم اگر ثابت شود نوجوان رشد و کمال عقل نداشته و حرمت عمل یا ماهیت آن عمل ارتکابی را درک نکرده است، از حد و قصاص رهایی پیدا می کند و تبدیل می شود به مجازات هایی که در ماده 89 قانون مجازات اسلامی ذکر شده است.

آوای قانون: دادگاه با حضور چه افرادی تشکیل می شود. دادسرا چه تشکیلاتی دارد.

جلیلی: در قانون پیش بینی شده که در کنار دادگاه های اطفال، یک شعبه ای از دادسرا به عنوان دادسرای نوجوانان اختصاص پیدا کند که معاون دادستان در راس دادسرا قرار می گیرد و متشکل از بازپرس ها و دادیارهایی است که وظایف خاص دادستان را انجام می دهند و در خصوص رسیدگی و تحقیق و اقدامات مقدماتی جرائم نوجوانان که رنج سنی 15 تا 18 سال را شامل می شود، اقدام می کند.

آوای قانون: در خصوص تناسب مجازات اطفال و همچنین طبقه بندی و نگهداری مجرمین اطفال در مراکز بازپروری توضیحاتی بدهید.

جلیلی: مقنن در مواد قانونی تناسب جرم و مجازات را برای نگهداری نوجوانان در کانون اصلاح و تربیت را در نظر گرفته و بستگی به درجه جرمی است که مجازات انجام گرفته و میزانش متفاوت است از جمله جزای نقدی و مجازات جایگزین مثل انجام خدمات عمومی رایگان.
مجرمین اطفال بنا به تناسب جرمی که انجام می دهند در کانون های اصلاح و تربیت در سالن های متفاوتی نگهداری می شوند و با وجود اینکه کانون اصلاح و تربیت زیرمجموعه سازمان زندان ها است ولی به عنوان زندان به آن نگاه نمی کنیم بلکه این کانون مانند مدرسه شبانه روزی است که بحث آموزش و اصلاح و بازپروری در آن دیده می شود و امکانات خیلی خوبی را از نظر آموزشی و آموزش فن و حرفه برای بچه ها فراهم کرده است و برایشان گواهینامه فنی و حرفه ای بدون برچسب سازمان زندان ها یا کانون اصلاح و تربیت صادر می شود.

آوای قانون: نحوه تحقیقات دادسرا به چه نحوی است؟

جلیلی: کلیه تحقیقات مقدماتی برای اطفال و اشخاص زیر 15 سال توسط دادگاه اطفال صورت می گیرد و حتی دادسرا نیز در این خصوص ورود پیدا نمی کند. تا ما رعایت حال کودک را کنیم و این کودک در مراجع انتظامی حضور پیدا نکند.


آوای قانون: با جود اینکه قانونگذار پیش بینی کرده، چرا هنوز پلیس اطفال در کشور نداریم؟

جلیلی: قانونگذار پیش بینی کرده که باید در نیروی انتظامی، پلیس اطفال تشکیل شود چون پلیس اولین مقامی است که یک طفل یا نوجوان بزهکار وقتی می خواهد وارد چرخه فرآیند قضایی و نظام عدالت کیفری شود با پلیس برخورد می کند و اگر پلیس آموزش دیده و آشنا به موارد روانشناختی و روانشناسی کودکان و نوجوانان باشد و با این طفل و نوجوان برخورد کند، می تواند تاثیر بسیار موثری را بر روی کودک یا نوجوان داشته باشد و حتی به اصلاح و بازپروری این طفل یا نوجوان کمک کند. از دغدغه های دادستان تهران است که پلیس اطفال تشکیل شود.

آوای قانون: راجع به ترکیب اعضای دادگاه بفرمایید.

جلیلی: مقنن برای تمامی جرائم اطفال و نوجوانان، تشکیل پرونده شخصیت را الزامی دانسته است، پرونده شخصیت از ابعاد روان شناختی، بحث خانوادگی، مادی و اجتماعی و آن فضایی که آن نوجوان یا طفل، رشد و نمو کرده بررسی می کند و از ابعاد روانشناسی و روانپزشکی طفل یا نوجوان را مورد مصاحبه قرار می دهند تا ببینند چه مشکلاتی طفل یا نوجوان داشته که در این فرآیند مجرمانه افتاده است.
در دادسرا و دادگاه اطفال و نوجوانان، مددکارهای اجتماعی را داریم و همچنین مددکاری داریم که تمام بچه هایی که جرمی انجام دادند و برایشان پرونده تشکیل شده و احتمالا در دادگاه منجر به حکم محکومیت می شوند اینها توسط مددکارانی که در علوم تربیتی و روانشناسی تحصیل کردند و به امور کودکان و نوجوانان آشنا هستند، گزارش کامل چند صفحه ای از شرح حال آن کودک یا نوجوان برای قاضی نوشته می شود و این گزارش به نحوه برخورد طفل یا نوجوان و همین طور تعیین مجازات بسیار کمک می کند.

آوای قانون: قانون گذار در چه زمانی صحبت از وکیل می کند.

جلیلی: برای انتخاب وکیل برای کودکان و نوجوانان قانون گذار در ماده 415 قانون دادرسی کیفری در برخی از جرائمی که در صلاحیت دادگاه کیفری یک است مثل قتل و جرائمی که مستلزم پرداخت دیه یا اَرش بیش از خمس دیه کامل است و در جرائم تعزیری درجه شش و بالاتر حضور وکیل الزامی است. دادسرا و دادگاه به ولی طفل و نوجوان اعلام می کند که باید برای این افراد وکیل بگیرید؛ اگر به هردلیل اینها یا تمکن گرفتن وکیل را نداشته باشند یا حتی سهل انگاری کنند و وکیل نگیرند خود دادسرا و دادگاه موظف است که برای این بچه ها وکیل انتخاب کند.

آوای قانون: در صورت عدم صلاحیت ولی و یا نبود آنها بعد از دوره بازپروری کودک یا نوجوان به چه کسی سپرده می شود؟

جلیلی: در این خصوص قانونگذار تعیین تکلیف کرده و اولویت با والدین است اما اگر والدین وجود نداشته باشند یا صلاحیت سرپرستی طفل یا نوجوان را نداشته باشند به اشخاص دیگری که صلاحیت رسیدگی و سرپرستی به این بچه را دارند، تحویل داده می شود البته پیش شرط قبول آن شخصی که قرار است این طفل یا نوجوان به آن سپرده شود را دارد و در غیر این صورت کانون اصلاح و تربیت از بچه ها نگهداری می کنند یا ممکن است تحویل بهزیستی داده شوند.

دسترسی سریع
آوای قانون