یك كارشناس مسائل اجتماعی از «صبر» به عنوان راهی برای تابآوری و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی یاد كرد.
به گزارش خبرگزاری آنا از پایگاه خبری-تحلیلی رادیو گفتوگو، دكتر عزیزالله بابلی بهمئی، مدرس دانشگاه، آسیبشناس اجتماعی و مدیر پیشین اداره مشاوره شهر تهران، در مصاحبه با برنامه «فرهنگسرای گفتوگو» به تبیین جایگاه صبر در ادیان الهی، بهویژه در مكتب اسلام و آموزههای عاشورایی پرداخت و تأكید كرد: صبر، مفهومی زنده، كاربردی و راهگشا برای انسان معاصر است.
وی با اشاره به اینكه صبر در همه ادیان و مكاتب الهی جایگاه ویژهای دارد، اظهار كرد: در نگاه اسلامی، صبر تنها به معنای تحمل منفعلانه شرایط دشوار نیست، بلكه میتواند به عنوان یك مؤلفه اصلی در شكلگیری شخصیت متعادل، كنترل هیجانات، افزایش قدرت تصمیمگیری و مقابله با فشارهای روانی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: اگر صبر را از زاویهای كاربردی و اجتماعی بررسی كنیم، به الگویی میرسیم كه میتواند در زندگی فردی و جمعی نقش پیشگیرانه مهمی ایفا كند.
بابلی بهمئی در ادامه، صبر را یكی از اركان مهم ایمان دانست و با استناد به آموزههای دینی تصریح كرد: در كلام امیرالمؤمنین علی (ع)، صبر در كنار عدل، یقین و جهاد از پایههای اصلی ایمان معرفی شده است.
به گفته او، این نشان میدهد كه صبر صرفاً یك فضیلت اخلاقی نیست، بلكه بخشی از منظومه فكری و رفتاری انسان مؤمن به شمار میرود؛ منظومهای كه اگر درست فهم و عملیاتی شود، میتواند بسیاری از بحرانهای فردی و اجتماعی را كاهش دهد.
این آسیبشناس اجتماعی با تشریح انواع صبر، خاطرنشان كرد: صبر میتواند جلوههای مختلفی داشته باشد؛ از جمله صبر برای رسیدن به پاداش معنوی، صبر در برابر سختیهای دنیا و صبری كه از آگاهی، هدفمندی و شناخت سرچشمه میگیرد.
وی با اشاره به نمونههایی از زندگی روزمره، مانند تلاش دانشآموزان و داوطلبان كنكور، توضیح داد: وقتی فرد برای رسیدن به نتیجهای بهتر، سختیهای مسیر را تحمل میكند و از لذتهای زودگذر صرفنظر میكند، در واقع نوعی صبر فعال را به نمایش میگذارد؛ صبری كه او را به موفقیت نزدیكتر میكند.
بابلی بهمئی در بخش دیگری از سخنان خود، به جایگاه حضرت زینب (س) در واقعه كربلا اشاره كرد و گفت: یكی از درخشانترین جلوههای صبر در تاریخ اسلام، صبر و پایداری حضرت زینب (س) است. ایشان در شرایطی بسیار دشوار، نهتنها دچار توقف و انفعال نشدند، بلكه با قدرت، آگاهی و استقامت، مسیر رسالت عاشورا را ادامه دادند. این همان نكتهای است كه نشان میدهد صبر در مكتب حسینی، بههیچوجه به معنای سكون و بیعملی نیست، بلكه به معنای ادامه حركت در سختترین شرایط است.
وی با تأكید بر اینكه صبر حسینی میتواند برای جامعه امروز الهامبخش باشد، اظهار كرد: بسیاری از آسیبهای اجتماعی، ریشه در شتابزدگی، ناتوانی در كنترل هیجانات، بیقراری و فقدان تابآوری دارند. اگر بتوانیم صبر را از سطح شعار به سطح مهارت و سبك زندگی برسانیم، بخش مهمی از این آسیبها قابل پیشگیری خواهد بود.
وی افزود: جامعهای كه افراد آن توان تحمل، تأمل و تحمل مسئولانه داشته باشند، كمتر دچار خشونت، تعارض و فروپاشی ارتباطی میشود.
این استاد دانشگاه در ادامه، میان «صبر» و «حلم» نیز تمایز قائل شد و توضیح داد: صبر را میتوان شكیبایی و تحمل دانست، اما حلم مرتبهای بالاتر است؛ حالتی كه در آن فرد با آگاهی، قدرت و تسلط بر نفس، از واكنشهای هیجانی و تند پرهیز میكند.
به گفته او، حلم نوعی صبوریِ آگاهانه و قدرتمندانه است و همین ویژگی میتواند مانع از بروز خشونت، تنش و تصمیمهای عجولانه شود.
وی گفت: روزه، نماز، خودمهارگری، نظم در زندگی و حتی شیوه مواجهه با سختیها، همه میتوانند جلوههایی از تابآوری باشند. دین، فقط برای عبادت فردی نیست، بلكه برای ساختن انسان مقاوم، منظم و مسئول طراحی شده است.
وی همچنین بر نقش خودآگاهی و مدیریت هیجان در تقویت تابآوری تأكید كرد و افزود: فرد تابآور كسی است كه با خود، خانواده و اطرافیانش رابطهای سالم دارد، میتواند احساساتش را بیان كند و در زمان بحران، بهجای فروپاشی، به بازسازی درونی برسد.
وی ادامه داد: آموزش این مهارتها باید از كودكی آغاز شود؛ كودكان باید یاد بگیرند احساسات خود را بشناسند، آنها را بیان كنند و در عین حال بیاموزند كه برای رسیدن به خواستهها، گاهی نیاز به صبر و تحمل دارند.
بابلی بهمئی در پایان خاطرنشان كرد: صبر در مكتب حسینی، در حقیقت یك مكتب تربیتی كامل است؛ مكتبی كه انسان را به حركت، آگاهی، استقامت و مسئولیتپذیری دعوت میكند.
به باور او، اگر این مفهوم بهدرستی در خانواده، مدرسه، دانشگاه و رسانهها تبیین شود، میتواند به یكی از مؤثرترین راهكارها برای ارتقای سلامت روان و كاهش آسیبهای اجتماعی در جامعه تبدیل شود.
