تغییر سبك زندگی و استفاده طولانی‌مدت از ابزارهای هوشمند سن ابتلا به آسیب‌های ستون فقرات را كاهش داده است.
به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، سید مصطفی حسینی متخصص ستون فقرات با اشاره به تغییر الگوهای زیستی و شغلی در جامعه گفت: درگذشته بخش عمده مراجعان به مطب‌ها را افراد میانسال و سالمند تشكیل می‌دادند، اما امروزه به دلیل سبك زندگی كم‌تحرك و وابستگی مشاغل و امور آموزشی به رایانه‌ها و تلفن‌های همراه، سن درگیری با دیسك و مشكلات اسكلتی به‌شدت پایین آمده و قشر جوان و فعال جامعه را درگیر كرده است.
وی افزود: نشستن یا ایستادن‌های بی‌وقفه و 10 تا 12 ساعته در وضعیت‌های غیراستاندارد، فشاری مداوم و آسیب‌زا بر ساختار فقرات وارد می‌سازد.
این متخصص ستون فقرات درباره شیوه‌های اصلاح رفتارهای حركتی تصریح كرد: ابزارهای دیجیتال بخش جدایی‌ناپذیر زندگی معاصر هستند، اما نحوه استفاده از آنها نیازمند مدیریت منطقی است؛ بهره‌گیری از پایه‌ها و نگهدارنده‌های ارگونومیك برای تنظیم زاویه دید، قراردادن نمایشگرها متناسب با آناتومی طبیعی بدن و مهم‌تر از همه، تغییر موقعیت بدنی پس از هر 30 تا 40 دقیقه كار الزامی است.
وی خاطرنشان كرد: كارمندان و كاربرانی كه كار ثابت دارند باید با تنظیم زمان‌سنج، در بازه‌های مشخص برخیزند، چند گام راه بروند و حركات كششی ساده انجام دهند تا از تثبیت اسپاسم‌ها و فرسایش مفاصل جلوگیری شود.
حسینی مرز میان دردهای معمولی با علائم هشداردهنده ستون فقرات را تبیین و اظهار كرد: درد، زنگ خطری هوشمند برای صیانت از بقای ساختار بدن است؛ اگر درد با علائمی موسوم به پرچم‌های قرمز همراه شود، نباید آن را نادیده گرفت. انتشار درد كمر به اندام‌های تحتانی و پاها، احساس سوزن‌سوزن‌شدن و گزگز، كاهش مسافت توان راه‌رفتن، ضعف در عضلات ران، زانو و افتادگی مچ پا، از نشانه‌های درگیری ریشه‌های عصبی هستند.
وی پیشرفته‌ترین نشانه خطر را اختلال در اسفنكترها برشمرد و یادآور شد: بروز بی‌اختیاری یا سختی در دفع ادرار و مدفوع، زنگ خطری بسیار جدی برای سندروم‌های فشاری نخاع به‌حساب می‌آید و نیازمند بررسی و مداخله اورژانسی است.
این جراح مغز و اعصاب با انتقاد از مصرف مكرر داروهای آرام‌بخش هشدار داد: متأسفانه بسیاری از مبتلایان، هشدارهای بدن را با مصرف خودسرانه مسكن‌های قوی، مخدرها و كورتیكواستروئیدها خاموش می‌كنند؛ این تسكین كاذب بدون درمان ریشه‌ای، موجب تأخیر در مراجعه تخصصی، ازدست‌رفتن پنجره طلایی درمان‌های غیرجراحی و در نهایت ناگزیر شدن بیمار به انجام جراحی‌های پیچیده و تهاجمی می‌شود.
وی با اشاره به رویكرد اصولی در مواجهه با بیماری‌های دیسك و ستون فقرات اظهار كرد: جراحی عموماً آخرین گزینه درمانی به شمار می‌رود، مگر در موارد خاص و اورژانسی كه بیمار با علائم حاد عصبی، بی‌اختیاری یا ضعف ناگهانی اندام‌ها مراجعه نماید. در سایر حالات، اولویت با شیوه‌های غیرتهاجمی نظیر درمان‌های دارویی، اصلاح سبك زندگی، فیزیوتراپی و بازتوانی است تا بیمار با گذر زمان بهبود یابد.
حسینی در نقد گزاره‌های رایج میان برخی مراجعان تصریح كرد: تعبیر شانس «50-50» در نتیجه عمل جراحی كاملاً نادرست است؛ چرا كه این مفهوم شانس محور بوده و انجام‌دادن یا ندادن آن برای بیمار تفاوتی ایجاد نمی‌كند.
وی افزود: جراحی با درد، هزینه و دوره نقاهت همراه است و پزشك تنها زمانی باید دست به تیغ ببرد كه انتظار بهبود چشمگیر و بازگشت به وضعیت سلامت كامل بین 80 تا 100 درصد برای بیمار وجود داشته باشد و عایدی عمل بسیار بیشتر از درمان‌نكردن آن ارزیابی شود.
این متخصص ستون فقرات با واكاوی علل گسترش تنگی كانال نخاعی در میان جوانان افزود: اگرچه عوامل ژنتیكی و وراثت زمینه‌ساز این بیماری هستند، اما بروز نشانه‌های بالینی به‌شدت تحت‌تأثیر محیط و رفتارهای حركتی قرار دارد؛ به‌گونه‌ای كه حتی در دوقلوهای همسان با ژنتیك كاملاً یكسان نیز رفتارهای غلط فیزیكی می‌تواند تنها یكی از آنان را به تنگی كانال مبتلا كند.
وی با هشدار درباره تبعات آسیب‌رسان حركات نمایشی ورزشی خاطرنشان كرد: امروزه اطلاعات سطحی در فضای مجازی و هدایت افراد توسط اشخاص فاقد صلاحیت در حوزه‌های ورزشی، خطرات جدی به همراه داشته است؛ مواردی مشاهده می‌شود كه فردی با وزن 70 كیلوگرم، تحت‌تأثیر جوهای كاذب وزنه 130 كیلوگرمی جابه‌جا كرده و در سنین جوانی دچار پارگی دیسك و آسیب‌های نخاعی نیازمند جراحی شده است.
حسینی با تأكید بر لزوم بهره‌گیری از متخصصان طب ورزشی یادآور شد: هدف از ورزش باید ارتقای سلامت عمومی و تقویت سیستم قلبی عروقی باشد، نه حركات آسیب‌زای سنگین؛ ازاین‌رو تمرینات بدنی باید به طور اختصاصی، علمی و متناسب با ظرفیت‌های ساختاری و فیزیكی هر فرد تدوین شود.
وی در پاسخ به چرایی كم‌اثر بودن برخی جراحی‌های تنگی كانال نخاعی گفت: موفقیت درمان جراحی به انتخاب درست بیمار بستگی دارد؛ زیرا در مواردی كه فرد از درمان‌های غیرجراحی سود می‌برد یا مداخله جراحی كمكی به كاهش دردهای او نمی‌كند، نباید دست به عمل زد.
این جراح مغز و اعصاب در مصاحبه با رادیو گفت‌وگو با اشاره به اینكه جراحی صرفاً برای جلوگیری از پیشرفت نقص‌های عصبی نظیر ضعف اندام‌ها ضرورت می‌یابد، افزود: جراحی واژه‌ای كلی است و انتخاب شیوه مناسب و ابزاردقیق متناسب با آناتومی بیمار، به مهارت و تجربه پزشك وابسته است.
وی تأكید كرد: بخش عمده‌ای از ماندگاری نتایج درمان به مراقبت‌های دوره بازتوانی و اصلاح الگوی حركتی بیمار بازمی‌گردد و غفلت از این موارد می‌تواند موجب شكست جراحی یا بازگشت نشانه‌ها شود.
حسینی درباره روش‌های نوین جراحی تصریح كرد: بهره‌گیری از جراحی‌های كم تهاجمی، آندوسكوپیك، میكروسكوپی و لیزری بر پایه حفظ ساختار طبیعی آناتومی بدن توسعه‌یافته است.
وی یادآور شد: این تكنیك‌ها با كاستن از شدت دست‌كاری بافت‌ها و برش‌های جراحی و حتی بی‌نیازی از بیهوشی عمومی در برخی موارد، امكان بازگشت سریع‌تر بیمار به فعالیت‌های روزمره را فراهم می‌سازند؛ هرچند در موارد شدید و پیچیده، همچنان روش‌های جراحی باز سنتی برای اصلاح كامل ساختار ضرورت دارند.
این جراح ستون فقرات به اهمیت فوریت‌های درمانی در سكته‌های مغزی پرداخت و خاطرنشان كرد: این رخداد در هر سنی ممكن است بروز كند و اطرافیان هرگز نباید نشانه‌های اولیه را ناشی از تمارض، استرس یا حملات هیستریك تلقی كنند.
وی بیان كرد: بروز علائمی همچون خواب‌آلودگی غیرعادی در طول روز، عدم تقارن در عضلات صورت، لكنت و نامفهوم شدن كلام و احساس ضعف و كرختی در یك سمت بدن، هشدارهایی جدی برای آغاز آسیب‌های مغزی به شمار می‌روند.
حسینی با تأكید بر زمان طلایی درمان عنوان كرد: بازه زمانی شش ساعت از شروع علائم، استاندارد طلایی اقدامات تخصصی است تا از توسعه آسیب و خونریزی ممانعت به عمل آید. این زمان یك میانگین آماری است و هر دقیقه تأخیر در انتقال بیمار می‌تواند ضایعات غیرقابل‌جبرانی پدید آورد؛ بنابراین خانواده‌ها نباید زمان را با مشورت‌های طولانی با بستگان هدر دهند.
وی به نقش‌محوری خدمات پیش بیمارستانی اشاره كرد و گفت: برقراری تماس فوری با اورژانس 115 مهم‌ترین گام در نجات جان بیمار است؛ زیرا نیروهای اورژانس با آگاهی از امكانات بیمارستان‌های پذیرنده، بیمار را مستقیماً به مراكز مجهز اعزام كرده و هماهنگی‌های لازم را برای آماده‌سازی تخت‌های مراقبت‌های ویژه و كادر درمانی پیش از رسیدن مصدوم انجام می‌دهند.
